Grotere afbeelding (opent in nieuw venster)

Omschrijving:
Met dit boek kan de lezer kennismaken met de psychologie van het Theravada-boeddhisme, als bakermat voor alle later ontstane stromingen in het boeddhisme.

Op een eenvoudige en heldere manier beschrijft Frits Koster een aantal elementaire aspecten van het boeddhisme, zoals de vier Nobele Waarheden, karma en wedergeboorte. Ook komen verschillende meditatievormen aan bod en wordt er specifiek aandacht geschonken aan de beoefening van vipassana- of inzichtmeditatie. Na een praktische uitleg van de werking van inzichtmeditatie wordt uitgebreid aandacht besteed aan de vruchten van meditatie: wijsheid en zuiverheid van geest.

In het laatste deel komen onderwerpen als gezondheid, therapie, relaties, communicatie en stress aan bod en worden principes en vruchten van inzichtmeditatie vertaald naar onze westerse samenleving.

Alle hoofdstukken kunnen los van elkaar gelezen worden, terwijl het geheel een rijke kennismaking biedt met de boeddhistische psychologie en inzichtmeditatie.

Inzichtmeditatie

Inleiding, instructies en geleide meditaties

door Frits Koster

Deze informatieve cd biedt luisteraars de mogelijkheid thuis kennis te maken met de beoefening van inzichtmeditatie, één van de meest beproefde meditatietechnieken uit het theravada-boeddhisme. De cd bestaat uit vijf onderdelen. Na een algemene inleiding volgt in het tweede onderdeel een geleide meditatie-oefening, met praktische adviezen voor het beoefenen van zit- of ligmeditatie. In het derde onderdeel komt de beoefening van loopmeditatie aan bod; het vierde onderdeel is gerelateerd aan de positieve invloed van opmerkzaamheid op het hanteren van stress. Het geheel wordt afgerond met adviezen over de toepassing van inzichtmeditatie in het dagelijks leven.

De cd is zeer geschikt als een kennismaking en stelt meer ervaren mediterenden in de gelegenheid om thuis hun meditatieproces zo nu en dan te toetsen of te ondersteunen. Ook is zij bedoeld voor mensen, die om bijvoorbeeld gezondheidsredenen moeilijk aan georganiseerde meditatie-activiteiten mee kunnen doen.

Fragment:
Bevrijdend inzicht

Voorwoord

In onze snel veranderende samenleving is de laatste twee decennia een sterk groeiende belangstelling voor het boeddhisme en voor boeddhistische meditatievormen te bemerken. Het Tibetaanse en het Zen-boeddhisme hebben hierin een duidelijke voorsprong op het meer oorspronkelijke Theravada-boeddhisme. Het Zen-boeddhisme is bekend geworden via mensen als de Zwitserse psychiater C.G. Jung en via katholieke contemplatieve kloosterordes, die de beoefening van Zen- meditatie geïntegreerd hebben in de moderne christelijke mystiek. Tenslotte is het Zen-boeddhisme bekend geworden via de prachtige calligrafie en haiku-kunsten in Japan.
Ook het Tibetaanse boeddhisme geniet al geruime tijd een grote interesse door de mooie religieuze schilderingen, de kleurrijke cultuur en bovenal door het vreedzame voorbeeld van de Dalai Lama, die de Nobelprijs heeft gewonnen voor zijn vredelievende verzet tegen de onderdrukking van het Tibetaanse volk en haar tradities.
Het Theravada-boeddhisme, dat tegenwoordig nog altijd in zuid-oost Azië beoefend wordt, begint eigenlijk pas de laatste jaren meer bekendheid te krijgen. Redenen hiervoor zijn het sterk groeiende vakantie-verkeer op Thailand en het moedige, op boeddhistische waarden en normen gebaseerde geweldloze verzet van Aung San Suu Kyi tegen de Birmese militaire dictatuur. Verder is het Theravada-boeddhisme echter nog niet zo bekend in het Westen, terwijl het juist getuigt van een enorme psychologische diepgang en de bakermat is voor alle later ontstane boeddhistische stromingen.
'Bevrijdend inzicht' biedt een algemene inleiding tot de essentie van het boeddhisme. Daarnaast kan het beschouwd worden als een presentatie van het meer oorspronkelijke Theravada-boeddhisme en van de psychologie van boeddhistische meditatievormen, waarbij speciale aandacht is besteed aan de beoefening van inzicht-meditatie. De titel van het boek verwijst naar de twee vruchten van deze vorm van meditatie: inzicht en innerlijke vrijheid.

'Bevrijdend inzicht' bestaat uit twintig hoofdstukken, die te rangschikken zijn in vijf delen. Deel I is een beknopte weergave van de kernpunten van het boeddhisme in het algemeen. Het omschrijft het leven van de Boeddha, de verspreiding van het boeddhisme door de eeuwen heen en het begrip van de vier Nobele Waarheden; de essentie van de boeddhistische filosofie en gemeengoed voor alle boeddhistische stromingen.
In deel II komen verschillende aspecten van ethiek aan bod, zoals kloosterregels en basisadviezen voor lekenvolgelingen. Ook de begrippen karma en wedergeboorte zullen behandeld worden; deel II wordt afgerond met een hoofdstuk over verfraaiende ethiek en vier 'verheven gemoedstoestanden'.
In deel III worden twee verschillende meditatievormen behandeld, namelijk kalmte- en inzicht-meditatie. Bij de eerste vorm van meditatie staat het ontwikkelen van concentratie centraal; zij heeft als doel het realiseren van rust en kalmte. Bij de tweede vorm van meditatie staat het ontwikkelen van opmerkzaamheid centraal. Omdat de Boeddha duidelijk stelde dat vooral de tweede vorm van meditatie leidt tot een werkelijke verwezenlijking van inzicht en innerlijke vrijheid, is een gedetailleerde uitleg over de beoefening van inzicht- of vipassana-meditatie bijgevoegd. Deel III wordt afgerond met een hoofdstuk over vijf helende krachten, die door middel van de beoefening van inzicht-meditatie tot ontwikkeling worden gebracht.
Terwijl deel I, II en III betrekking hebben op de grondbeginselen van het boeddhisme en meditatie, is deel IV meer geschikt voor als je al enige ervaring met de beoefening van inzicht-meditatie hebt.
Deel IV bestaat uit een omschrijving van de vruchten van de meer intensieve of regelmatige beoefening van inzicht-meditatie. In hoofdstuk 12 komen verschillende aspecten van wijsheid aan bod. Hoofdstuk 13 gaat over innerlijke zuiveringsprocessen, die met name door de meer intensieve beoefening van inzicht-meditatie plaats kunnen vinden. In het verlengde hiervan is hoofdstuk 14 gewijd aan de verlichtings-ervaring, als einddoel van het spiritule pad. Tenslotte is een hoofdstuk specifiek gewijd aan obstakels, die je tijdens het mediteren kunt tegenkomen.
In deel V zijn principes en effecten van de beoefening van (inzicht-)meditatie meer vertaald naar het dagelijkse leven en worden onderwerpen behandeld, die in onze westerse samenleving veel besproken worden. Hoofdstuk 16 gaat over gezondheid, terwijl hoofdstuk 17 betrekking heeft op de relatie tussen psychotherapie en meditatie. Hoofdstuk 18 en 19 zijn gewijd aan aspecten van seksualiteit, relaties en communicatie in het algemeen. Deel V wordt afgesloten met een hoofdstuk over stresshantering.
Als bijlage is een Nederlandse vertaling van het Satipatthana sutta bijgevoegd; de redevoering van de Boeddha over het ontwikkelen van de vier zogenaamde grondslagen van opmerkzaamheid. Ook zijn een bijlage over geëngageerd boeddhisme, een woordenlijst, een lijst met waardevolle adressen en een boekenlijst opgenomen.
Wegens de vele verbanden tussen de verschillende hoofdstukken is het raadzaam om het boek eerst in zijn geheel een keer door te nemen. Later kan eventueel teruggekeerd worden naar gewenste hoofdstukken om ze nader te bestuderen. Tenslotte kan het boek ook gebruikt worden als een naslagwerk.
Zeker in onze hectische westerse samenleving blijkt er een groeiende behoefte te zijn aan nieuwe inzichten op het gebied van het vaardig hanteren van stress, ziekte en psychische problemen.

'Bevrijdend inzicht' is bedoeld om vorm te geven aan de immense rijkdom en diepgang van de oude en tegelijkertijd kersverse leer van de Boeddha. Ik heb daarbij gepoogd om zo veel mogelijk in overeenstemming met de traditie te schrijven en essentiële aspecten van de boeddhistische psychologie niet alleen als Aziatisch cultuurgoed te presenteren maar deze ook te vertalen naar de westerse cultuur en samenleving; als een overbrugging van Oost naar West in een vorm die voor westerse mensen (hopelijk) begrijpelijk en niet in strijd is met de essentie van de leer.
Speciale waardering zou ik willen uitspreken voor het kritische en daardoor waardevolle commentaar van Mariëtte Schoffelmeer en voor het werk van Rein de Vries, die veel meegedacht heeft en verantwoordelijk is geweest voor een groot gedeelte van de vertaling van het Satipatthana sutta. Met dank ook aan Marjo Oosterhoff, Carla Kamerling en Paul Boersma voor de zorgvuldige screening van het boek; aan Fop Smit voor de mooie illustraties bij de meditatie-oefeningen in hoofdstuk 10 en aan mijn vriendin Laila voor de eindscreening, de morele ondersteuning, het geduld en de mooie foto's. Tenslotte veel waardering voor alle anderen, die door inzet of voorbeeld hebben bijgedragen aan het tot stand komen van het boek.
Ik wil het boek speciaal opdragen aan de eerwaarde P.K.K. Mettavihari, de eerwaarde Achaan Asabha en de eerwaarde U Pandita Sayadaw, die de Dhamma zo rijkelijk met mij en met anderen gedeeld hebben. Moge 'Bevrijdend inzicht' bijdragen tot het realiseren van geluk, wijsheid en innerlijke vrijheid.