Grotere afbeelding (opent in nieuw venster)

Omschrijving:
In 1945 werd door twee boeren bij Nag Hammadi in Egypte bij toeval een kruik gevonden, die naast vele andere geschriften een vrijwel gaaf handschrift van een nog onbekend evangelie bleek te bevatten. De tekst bestond uit een schijnbaar ongeordende reeks losse uitspraken van Jezus. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit waarschijnlijk het oudste en meest authentieke document met betrekking tot Jezus is, ouder dan de 'erkende' evangeliën. In het document zelf wordt als auteur Didymus Judas Thomas genoemd, een van de discipelen van Jezus. Dit Thomas-evangelie werpt op zijn minst een nieuw licht op de Bijbelse figuur Jezus en heeft dan ook al een ruime bekendheid gekregen, zowel binnen als buiten theologische kring.

In dit boek geeft Jos Stollman een nieuwe vertaling en een nieuwe, gedurfde interpretatie van het Thomas-evangelie:

Er bestaat wel degelijk een samenhang tussen de uitspraken van Jezus in dit evangelie.

We ontmoeten een Jezus die geen goddelijke verlosser is, maar een Zenmeester 'avant la lettre', die zelf de mystieke weg gegaan is.

Bij elke uitspraak wordt een meditatieve oefening gegeven, die de brug slaat naar een praktische beleving van spiritualiteit.


Op deze wijze is een nieuw en vernieuwend werk ontstaan dat van cruciaal belang is voor iedereen die het Thomas-evangelie wil ontdekken of, door deze nieuwe interpretatie, wil herontdekken; voor eenieder die geïntrigeerd is door de persoon van Jezus en deze op een nieuwe manier wil leren kennen; en voor allen die Zen een warm hart toedragen en de ontmoeting met deze ongedachte Zenmeester niet mogen missen.

Fragment:
Reflectie

'Wat is de zin van het verbergen van woorden? In ons communicatie- en informatie-tijdperk zijn we gewend toegang te hebben tot alle informatie. Zwijgen en stilte dreigen compleet verloren te gaan in de vloedgolf van gesproken en geschreven woorden waarmee we dagelijks worden overspoeld. Toch kan het zinvol zijn iets niet bespreekbaar te maken, niet onder woorden te brengen. Woorden kunnen leiden tot misverstand, je kunt de werkelijkheid niet in taal vangen. Sommige dingen kunnen nu eenmaal niet onder woorden gebracht worden. We beseffen dat soms ook wel en bij ingrijpende gebeurtenissen in het bestaan zijn we vaak sprakeloos en erkennen we dat woorden te kort schieten om bijvoorbeeld het verlies van een geliefde te beschrijven.
We staan er echter meestal niet bij stil dat we bij elke beschrijving de werkelijkheid geweld aandoen. De wereld is bijzonder veelzijdig en voortdurend aan verandering onderhevig. Elke poging om een gebeurtenis te omschrijven zal tekort doen aan bepaalde facetten en haar zo inperken tot een karikatuur van de werkelijkheid. Bij de beschrijving van een concreet ding als een huis blijft de schade beperkt, maar als je je gevoelens voor een geliefde wil verwoorden zul je snel de beperkingen van de taal ervaren.

Als Jezus, of een andere spirituele mens, dan ook over diepere lagen van het bestaan spreekt, is hij alert op de mogelijke misverstanden en zal zich hoogstens, en dan nog voorzichtig, uiten tegen mensen om hem heen die hem misschien kunnen begrijpen. Nu liggen hier woorden van Jezus vóór ons, na een lange geschiedenis van een verborgen bestaan, en we willen ze begrij-pen. Laten we dan heel zorgvuldig en voorzichtig, stapje voor stapje, proberen deze mystieke taal, deze poëzie te doorgronden. Als koans, ondoorgrondelijke raadsels uit de zen-traditie, zullen we ze met ons hart moeten verteren omdat meestal ons gewone logische verstand geen uitweg biedt.


Oefening

Zwijgen

Zwijgen heeft twee facetten. In de eerste plaats moet je zwijgen als je iets, een persoon, een gebeurtenis, waarneemt. In je hoofd vormen zich meteen meningen en oordelen, je plaatst in categorieën en plakt etiketten op. Laat dit eens bewust los en kijk alleen maar.
In de tweede plaats kun je zwijgen als je iets vertelt. Dit wil niet zeggen dat je niets meer mag zeggen. Maar je kunt je stellige uitspraken achterwege laten en aan een beschrijving een groot open einde laten dat recht doet aan de noodzakelijke beperktheid van jouw waarneming en de weergave daarvan. Wees je van deze beide vormen van zwijgen bewust en probeer ze af en toe eens in je leven toe te passen.


Logion 1

`En hij zei: Wie de betekenis van deze woorden vindt, zal de dood niet smaken.’


Reflectie

We zullen bij het begrijpen van een spirituele tekst, dus ook bij dit Thomas-evangelie, altijd voorbij de woorden moeten gaan om te raken aan datgene wat de schrijver of spreker bedoelt. Taal is nu eenmaal niet het meest geschikte instrument, maar wel het sterkst ontwikkelde communicatiemiddel van de moderne mens. Laten we proberen de woorden te gebruiken als opstapje naar een niveau van communicatie dat deze woorden overstijgt.
Onze taal bestaat uit begrippen en symbolen die ons zijn aangeleerd en maakt deel uit van onze cultuur en denkwereld. Ze is een onderdeel van ons tijdelijke, vergankelijke bestaan. Als we een blik voorbij dit betrekkelijke, aardse, willen werpen, moeten we dus het niveau van die taal achter ons laten. De eerste voorwaarde is dan vanzelfsprekend dat we die stap willen zetten, dat we diep in ons hart het heimwee herkennen naar die andere dimensie, dat diepere doel van ons bestaan, hoe onbekend ook.
De betekenis die achter, of onder, of diep in, de woorden van Jezus verborgen is, zal je uitein-delijk voorbij de grens van het tijdelijke bewustzijn leiden. Ze zal je in contact brengen met dat grotere bewustzijn dat niet onderhevig is aan de eeuwige verandering en de onvermijdelijke vergankelijkheid die ons aardse leven en alles daarin kenmerkt. De woorden van dit evangelie leiden ons, als we de betekenis doorgrond hebben, voorbij de grens van het domein waar de dood regeert.
Dit wil niet zeggen dat je lichaam of dat denkende ‘ik’ niet meer zal sterven. Je blijft wie je bent, met je lijf en alle beperkingen die je hebt. Alleen, er ontvouwt zich een grotere werkelijk-heid, een dimensie van bestaan waarvan je in je diepste wezen deel uitmaakt en die je doet beseffen dat de dood een gewoon onvermijdelijk verschijnsel van de relatieve wereld is. Jouw diepste bestaan reikt daar echter ver voorbij.


Oefening

Luisteren naar jezelf

Als je het heimwee in je hart niet voelt, zul je altijd terugvallen op de oude bekende patronen en de wereld alleen met je verstand en rationele logica tegemoet treden. Om dat heimwee te voelen zul je tijd moeten nemen om naar jezelf te luisteren. In onze hectische wereld gaat dat niet vanzelf, je moet het, zeker in het begin, goed organiseren. Dat betekent dat je tijd zult moeten reserveren, elke dag, om aandachtig bij jezelf te zijn, door Zen-meditatie, Yoga, Tai-Chi of een andere vorm van meditatief bezig zijn die ruimte schept voor wat diep in je leeft. Het is een noodzakelijke stap om de motivatie voor de spirituele weg wortel te doen schieten en vormt tevens de aanleg van het tuintje waarin de bloemen van dit evangelie gezaaid kunnen worden. En als het tuintje er is, zul je er trouw elke dag aandachtig een half uur in moeten wieden en schoffelen om het goed te onderhouden en het zaad kans te geven tot ontwikkeling te komen en bloemen van inzicht voort te brengen.'